QUỐC GIA KHỞI NGHIỆP

Nguyên tác: Start-up Nation
Tác giả: Dan Senor, Saul Singer
Người dịch: Trí Vương
Công ty phát hành: Alphabooks
Nhà xuất bản: NXB Thế Giới
Trọng lượng vận chuyển: 400 grams
Kích thước: 14 x 20.5 cm
Số trang: 403
Ngày xuất bản: 05/2013
Giá bìa: 99.000₫
Nguồn: http://tve-4u.org
Type+Làm ebook: thanhbt
Ebook miễn phí tại : www.Sachvui.Com

Cuốn sách này được giới thiệu ở đây nhằm chia sẻ cho những bạn không
có điều kiện mua sách!
Còn nếu bạn có khả năng hãy mua ủng hộ nha!

Giới thiệu
“Quốc gia khởi nghiệp” là câu chuyện viết về sự phát triển thần kỳ của nền
kinh tế Israel từ lúc lập quốc cho đến khi trở thành quốc gia có nền công
nghệ hàng đầu thế giới. Quyển sách này có thể trả lời cho những thắc mắc
làm thế nào một đất nước nhỏ bé lại có thể tồn tại giữa sự thù địch của các
quốc gia lân cận, đối phó với những cuộc chiến giữ vững bờ cõi mà vẫn tạo
ra sự sáng tạo vượt bậc trong các lĩnh vực công nghệ, quân sự và dân sự.
Với ngòi bút sắc sảo, phong phú và tập trung những lời nhận xét thực tế từ
những doanh nhân thành công hàng đầu, “Quốc gia khởi nghiệp” đã đem đến
những cái nhìn mới mẻ về con người và đất nước Israel, làm sáng tỏ phần
nào những thành công tưởng chừng như không tưởng của đất nước nhỏ bé
này. Cá tính quyết liệt, dám thách thức và sáng tạo không ngừng của những
con người Do Thái lưu vong, chạy trốn và sống sót sau những cuộc thảm sát
trong Chiến tranh thế giới thứ II, không cam chịu cuộc sống nghèo khó, họ
đã cùng với những người theo Chủ nghĩa Phục quốc Do Thái gầy dựng và
bảo vệ đất nước Israel bằng chính sức lực của mình và khiến cả thế giới phải
kinh ngạc.
Ngày nay, Israel là một trong những quốc gia có nền kinh tế phát triển nhất
thế giới và có lĩnh vực công nghệ phát triển không hề thua kém Thung lũng
Silicon của Hoa Kỳ. “Quốc gia khởi nghiệp” được xuất bản với hy vọng sẽ
đem đến cho độc giả những bài học về khởi nghiệp của một quốc gia luôn có
nền kinh tế phát triển sôi động, con người thì luôn hướng đến sự cách tân và
hướng đến một tương lai tươi sáng hơn.



Mục lục


























MỘT CUỐN SÁCH PHẢI ĐỌC
LỜI NÓI ĐẦU
GHI CHÚ CỦA NHÓM TÁC GIẢ
LỜI GIỚI THIỆU
PHẦN I: MỘT QUỐC GIA NHỎ BÉ CÓ THỂ LÀM ĐƯỢC GÌ?
Chương 1: “Ngoan cố”
Chương 2: Doanh nhân trên chiến trường
PHẦN II: “GIEO MẦM VĂN HÓA SÁNG TẠO”
Chương 3: Nhân vật của Quyển Sách
Chương 4: Harvard, Princeton và Yale
Chương 5: Nơi trật tự gặp hỗn loạn
Chương 6: Một chính sách công nghiệp hiệu quả
Chương 7: Nhập cư
Chương 8: Cộng đồng Do Thái hải ngoại
Chương 9: Phép thử của Buffett
Chương 10: Yozma
Chương 11: Phản bội và cơ hội
Chương 12: Từ đầu đạn tên lửa đến mạch nước phun
Chương 13: Thế lưỡng nan của Sheikh
Chương 14: Các mối đe dọa đối với sự thần kỳ của nền kinh tế
KẾT LUẬN
LỜI BẠT
LỜI TỰA CỦA ĐẠI SỨ ISRAEL TẠI VIỆT NAM

MỘT CUỐN SÁCH PHẢI ĐỌC


- ĐẶNG LÊ NGUYÊN VŨ
Sáng lập - Chủ tịch Trung Nguyên
Có một số câu hỏi mà chúng ta cần phải xác định là nỗi-trăn-trở-đời-người.
Ấy là: Tại sao có người thành công - kẻ thất bại? Tại sao có nước giàu nước nghèo? Tại Sao Việt Nam Vẫn Mãi Nghèo? Làm thế nào để trở thành
quốc gia vĩ đại, hùng cường, có tầm ảnh hưởng? Người Khác Làm Được Sao
Ta Không Làm Được? Nước Khác Làm Được Sao Nước Ta Không Làm
Được?
Trước những câu-hỏi-thời-đại, ta cần phải thao thức nhiều ngày đêm, phải
tìm hiểu qua nhiều sách vở, tham vấn nhiều nh ảnh hưởng, phải nghiên cứu
nhiều quốc gia và mục sở thị nhiều cảnh đời... Có nhiều quốc gia, dân tộc
cần phải được điển cứu để rút ra nguyên lý thành công phổ quát cho Việt
Nam. Và Israel là dân tộc không-thể-bỏ-qua trên hành trình này.
Cuốn sách đặc sắc mà Bạn đang cầm trên tay kể nhiều câu chuyện kỳ thú
làm toát lên phẩm chất vượt trội của con người và đất nước Israel. Sách phần
nào giúp Bạn giải mã hiện tượng Israel, phần nào trả lời những câu hỏi lớn
nêu trên.
Tôi có thể may mắn hơn một số người khi có khá nhiều cơ hội đi thực địa
Israel. Nỗi niềm đau đáu trong Tôi là, bằng cách nào mà một dân tộc chỉ với
khoảng 14 triệu dân lại có thể sản sinh ra vô số chủ nhân Nobel, khoa học
gia lỗi lạc và những nhà chính trị - kỹ nghệ đại tài để kiểm soát các lĩnh vực
then chốt của thế giới? Làm thế nào mà một dân tộc hai nghìn năm vong
quốc lại có thể chi phối hành tinh? Làm thế nào mà một quốc gia 8 triệu dân,
với chỉ 65 năm tuổi lại làm chủ được cuộc chơi, luôn nắm thế thượng phong
trước khối thù địch tôn giáo hơn 350 triệu người bủa vây? Israel có tài
nguyên thiên nhiên bằng không, hai phần ba diện tích là hoang mạc, còn lại
là đồi núi, sỏi đá cằn cỗi; nước ngọt thiếu trầm trọng. Nghịch cảnh như vậy,
điều kiện thiếu đất - thiếu nước - thiếu người như vậy mà họ vẫn luôn tự chủ.

Điều đáng suy ngẫm là diện tích nước ta lớn hơn Israel khoảng 12 lần, dân
số đông hơn gần 11 lần và tài nguyên nhiều gấp bội Israel nhưng GDP đầu
người lại kém họ 23 lần, thậm chí còn phải gián tiếp nhận viện trợ từ quốc
gia này. Đây là Nỗi Niềm Lớn của chúng ta!
Ta cần phải hỏi, họ làm được sao ta không làm được? Họ nào phải thần
thánh gì! Họ cũng là da thịt, cũng sinh-lão-bệnh-tử như ta. Họ cũng là người
như ta thôi. Vậy, tại sao họ làm được mà ta không làm được? Ta tuyệt không
thiếu bất kỳ một điều kiện nào để trở thành cường quốc. Nhưng phải chăng
yếu tố chúng ta thiếu chính là sức mạnh tinh thần, nhất là tinh thần quật
cường và đoàn kết trong thời bình?
Trở thành doanh nhân khởi nghiệp là chuẩn mực trong xã hội Israel ngày
nay. Rõ ràng Văn Hóa đóng vai trò sinh tử trong phát triển quốc gia, bên
cạnh Tầm Nhìn của giới tinh hoa, Ý Thức Hệ, Thể Chế Vĩ Mô và Chiến
Lược Thực Thi, được kích xúc bởi Văn Hoá Khởi Nghiệp.
Phân tích người Do Thái - Israel, Tôi đúc rút ra ba tinh thần đặc trưng: Chiến
Binh, Doanh Nhân và Sáng Tạo, đồng hành với Hoài Bão về Dân tộc Vĩ đại
và Tư duy Toàn biên-Toàn diện-Toàn cầu. Trong đó, tinh thần Sáng tạo là
tinh thần luôn tư duy xé rào, tiếp cận khôn ngoan và đặc biệt là tinh thần
Sáng-Tạo-có-Trách-Nhiệm. Tinh thần Sáng tạo, theo Tôi, được người Israel
- Do Thái coi là Năng Lượng Sống
Sở dĩ quốc gia Israel hùng cường - ảnh hưởng như thế, làm chủ được thời đại
như thế, theo Tôi, là bởi họ sở đắc một Hoài Bão - ba Tinh Thần mà tôi đã
nhắc đi nhắc lại.
Bạn hãy đọc sách và mài chí để hành động cho một Việt Nam Hùng Mạnh,
Ảnh Hưởng và Trường Tồn, trước mọi mối đe dọa - thiên tạo lẫn nhân tạo.
Người Khác Làm Được Thì Ta Làm Được. Nước Khác Làm Được Thì Nước
Ta Làm Được. Ta nhất định làm được. Tôi nguyện sát cánh bên Bạn.
Khi Cùng Nhau, Không Gì Là Không Thể!

LỜI NÓI ĐẦU


Con người có xu hướng ỷ lại vào trí nhớ hơn là óc tưởng tượng. Ký ức đồng
nghĩa với những điều quen thuộc, còn trí tưởng tượng chỉ mang đến những
điều xa lạ. Vì thế, trí tưởng tượng đôi khi đáng sợ, nó đòi hỏi người ta phải
mạo hiểm từ bỏ những gì thân quen.
Israel là quốc gia khởi nguồn từ trí tưởng tượng của những con người 2000
năm lưu vong, với hành trang không có gì ngoài những lời cầu nguyện và sự
thiếu vắng quê hương. Nhưng chính những lời nguyện cầu trọn vẹn này đã
nuôi dưỡng hy vọng và lòng trung thành của người Do Thái với vùng đất
hứa của cha ông họ.
Cùng với sự ra đời của Nhà nước Israel, lời nguyện cầu vĩ đại đó đã được
gieo vào vùng đất nhỏ bé: Đất đai cằn cỗi, láng giềng thù địch. Hành trình cổ
xưa từ Ai Cập đến Israel, dân tộc Do Thái chúng ta đã phải băng qua sa mạc
khổng lồ, thì nay, khi quay về, ngôi nhà của chúng ta vẫn là hoang mạc.
Chúng ta đã phải xây dựng mọi thứ từ đầu. Như những con người nghèo khó
trở về ngôi nhà trên mảnh đất tồi tàn của mình, chúng ta phải khám phá sự
giàu có trong khan hiếm.
Vốn liếng duy nhất mà chúng ta có thể sử dụng chính là con người. Mảnh
đất khô cằn không tự dưng sản sinh ra vàng, mà phải cần đến những con
người tình nguyện làm nhiều, hưởng ít. Họ đã phát minh ra lối sống mới như
kibbutz, đã xây dựng nên những thị trấn và cộng đồng dân cư từ nơi chưa hề
tồn tại. Họ lao động cật lực và không bao giờ thỏa mãn với bản thân, song họ
cũng chính là những con người biết ước mơ và hướng đến sự sáng tạo.
Là những nhà trí thức và lý tưởng nhưng họ không ngại ngần cày xới ruộng
đồng bằng đô của chính mình. Khi phát hiện đất đai khô cằn và thiếu nước,
họ đã chuyển sang phát minh và khoa học kỹ thuật...
Mô hình hợp tác xã nông trang trở thành lồng ấp, và người nông dân chính là
nhà khoa học. Mọi ứng dụng công nghệ cao ở Israel đều bắt đầu với ngành
nông nghiệp. Thậm chí khi đất đai hạn hẹp và thiếu nước, Israel vẫn trở

thành một trong những quốc gia dẫn đầu về nông nghiệp. Nhiều người vẫn
xem nông nghiệp đồng nghĩa với lạc hậu về công nghệ, nhưng họ đã lầm:
95% bí mật làm nên năng suất nông nghiệp phi thường của Israel không gì
ngoài công nghệ.
Sự thù địch của môi trường xung quanh chưa bao giờ giảm. Israel đã bị tấn
công bảy lần chỉ trong 60 năm đầu tiên kể từ khi lập quốc và bị cấm vận toàn
diện về ngoại giao lẫn kinh tế. Không hề có lực lượng nước ngoài đến viện
trợ. Cách duy nhất giúp chúng ta chiến thắng kẻ thù áp đảo về mặt vũ khí
chính là lợi thế được tạo ra nhờ lòng dũng cảm và công nghệ kỹ thuật.
Israel nuôi dưỡng sức sáng tạo không tương đồng với diện tích quốc gia mà
với những mối đe dọa chúng ta phải đối mặt. Hơn thế nữa, sức sáng tạo trên
mặt trận an ninh còn tạo ra nền móng cho các ngành công nghiệp dân sự
trong nước.
Chiến lược phát triển quân sự của Israel thường là mục tiêu kép, ví dụ như
ngành hàng không phù hợp cho cả nhu cầu dân sự lẫn quân đội. Sự hợp tác
giữa quân đội và các ngành công nghiệp dân sự đã trở thành vườn ươm công
nghệ, mang đến cho rất nhiều thanh thiếu niên cơ hội được tiếp cận với
những trang thiết bị tối tân và kinh nghiệm quản lý.
Israel sẽ luôn là một nước nhỏ nếu xét về diện tích và dân số, nên sẽ không
bao giờ có thể trở thành một thị trường tiêu dùng lớn, hoặc phát triển những
ngành công nghiệp quy mô. Nhưng nếu kích thước chỉ quyết định số lượng,
thì quy mô nhỏ hơn lại tạo ra cơ hội để tối ưu hóa yếu tố chất lượng.
Lựa chọn duy nhất của Israel là theo đuổi chất lượng dựa trên sự sáng tạo.
Thủ tướng đầu tiên của Israel đã từng phát biểu: “Những chuyên gia chỉ là
chuyên gia trong những chuyện đã có tiền lệ, không có chuyên gia cho
những điều chưa xảy đến”. Để trở thành “chuyên gia” tương lai, tầm nhìn
phải thay thế kinh nghiệm...
Tôi tin rằng thập kỷ sắp tới sẽ rất thú vị đối với các lĩnh vực khoa học và
công nghiệp vì sự phát triển cùng lúc của ba yếu tố sau:
Thứ nhất là sự trỗi dậy của trí thông minh nhân tạo. Năng lực xử lý số liệu
và tư duy của máy tính đã tăng một triệu lần trong 25 năm qua.

Thứ hai là sự gia tăng các khám phá khoa học - kết quả của việc gia tăng số
lượng các nhà khoa học trên toàn thế giới (chủ yếu tại Trung Quốc và Ấn
Độ), cùng với những tiến bộ về công nghệ.
Cuối cùng là sự ra đời của công nghệ nano sẽ giúp khám phá não bộ con
người, tạo vật kỳ vĩ nhất của vũ trụ. Thành tựu này cũng sẽ tiết lộ thêm
những khả năng tiềm ẩn khác của con người, mở ra nhiều phương thức giao
tiếp mới; tạo ra các thách thức mang tính xã hội theo những cách chúng ta
chưa thể hình dung được.
Với chỉ ba thay đổi này thôi, chúng ta sẽ được chứng kiến những phép màu
vượt xa đường chân trời của ngày hôm nay. Chúng ta sẽ có thể phòng ngừa
hoặc chiến thắng các căn bệnh nan y, giải quyết mâu thuẫn trong xã hội và
du hành xa hơn vào không gian, hoặc sâu hơn xuống những đại dương.
Thậm chí, chúng ta còn có cơ hội khám phá những điều bí ẩn nhất của nhân
loại: Ý nghĩa tối thượng cho sự tồn tại của loài người, và câu chuyện bí mật
đằng sau óc sáng tạo của mỗi chúng ta.
Israel đang chuẩn bị mọi thứ cho cuộc hành trình vĩ đại đó, hỗ trợ các quốc
gia đồng hành khác, cũng như nhận sự giúp đỡ từ họ.
Cuốn sách các bạn đang cầm trên tay, Quốc gia khởi nghiệp, là một liều
thuốc giác ngộ. Nó có thể được xem như bản tóm lược tạm thời về lịch sử
của Israel, một đất nước mà bản thân nó lúc nào cũng trong giai đoạn khởi
nghiệp. Trong đó, hai tác giả Dan Senor và Saul Singer kể lại câu chuyện về
những con người Israel luôn bất chấp và thách thức truyền thống xưa cũ những người đã tạo ra “bí mật Israel”, biến đất nước này thành trung tâm
nghiên cứu và phát triển trọng yếu của các doanh nghiệp công nghệ hàng đầu
thế giới.
Đứng trước ngưỡng cửa dẫn vào thập kỷ mới đầy hấp dẫn và sôi động, Israel
đang xây dựng để sẵn sàng bước vào giai đoạn khởi đầu của thời kỳ khám
phá khoa học mới. Trong những năm tới, Israel sẽ tiếp tục giữ vững cam kết
cho ngày mai tươi đẹp hơn, với tinh thần luôn sẵn sàng mạo hiểm và tự làm
mới bản thân. Hy vọng rằng bằng việc tăng cường nắm bắt các lĩnh vực
khác, chúng ta sẽ không chỉ đảm nhiệm vai trò mang lại hòa bình cho khu
vực, mà còn tiếp tục tạo ra những đóng góp lớn để thỏa mãn ước mơ của
nhân loại về sức khỏe, thịnh vượng và tự do cho mọi người ở mọi nơi.

SHIMON PERES
Nguyên Tổng Th Israel

GHI CHÚ CỦA NHÓM TÁC GIẢ


Cuốn sách này bàn về sự cách tân và tinh thần khởi nghiệp, cũng như những
nhân tố giúp một tiểu quốc như Israel có thể đạt được cả hai yếu tố trên.
Đây không phải cuốn sách về công nghệ, dù chúng tôi có nhắc đến nhiều
doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực này. Tuy rất thích thú trước những
ảnh hưởng của công nghệ đối với thế giới hiện đại, nhưng chúng tôi chỉ tập
trung bàn về hệ sinh thái đã và đang tạo ra những ý tưởng kinh doanh mới
theo cách hợp lý nhất.
Cuốn sách có sự pha trộn giữa một chút khám phá, một chút tranh cãi và một
chút văn kể chuyện. Có thể bạn đã nghĩ rằng quyển sách sẽ được viết theo
thứ tự thời gian, xoay quanh các doanh nghiệp, hoặc những nhân tố chủ chốt
mà chúng tôi xác định là những người đã góp phần tạo ra hình mẫu cách tân
của Israel.
Tuy bị cám dỗ bởi ý tưởng mang tính tổng quát nêu trên, nhưng cuối cùng
chúng tôi đã lựa chọn cách tiếp cận chi tiết và tỉ mỉ hơn.
Để viết cuốn sách này, chúng tôi đã đánh giá lịch sử và văn hóa Israel, chắt
lọc những câu chuyện của các công ty để tìm hiểu cội nguồn năng lượng
sáng tạo của dân tộc Do Thái và những biểu hiện của nó. Chúng tôi còn
phỏng vấn một số nhà kinh tế học và nghiên cứu quan điểm của họ. Thậm
chí, chúng tôi còn mở rộng nghiên cứu sang lĩnh vực lịch sử, kinh doanh và
địa chính trị.
Tuy sự ngưỡng mộ dành cho những câu chuyện chưa được kể của nền kinh
tế Israel đã đóng vai trò lớn trong việc thúc đẩy chúng tôi viết cuốn sách này
cũng như đề cập đến những lĩnh vực mà Israel đang bị tụt hậu, chúng tôi
cũng đánh giá nguy cơ đe dọa thành công của quốc gia này. Phần lớn những
đánh giá này sẽ khiến độc giả ngạc nhiên, do chúng hoàn toàn không liên
quan đến những gì bạn thường được nghe từ các phương tiện truyền thông
quốc tế.

Trong cuốn sách, chúng tôi tập trung nghiên cứu sâu hai vấn đề: Tại sao các
ngành nghề đòi hỏi sự sáng tạo của Mỹ không tận dụng được lợi thế của
những doanh nhân tài năng đã từng trải nghiệm và được đào tạo trong môi
trường quân đội, điều này hoàn toàn trái ngược với nền kinh tế Israel; và tại
sao thế giới Ả-rập lại gặp khó khăn trong việc thúc đẩy tinh thần khởi nghiệp
của giới doanh nhân.
Trên thực tế, những đề tài này đòi hỏi phải có sự nghiên cứu kỹ và sâu rộng
hơn phạm vi của cuốn sách bạn đang cầm trên tay; thậm chí cần phải viết
một cuốn sách dành riêng cho từng chủ đề trên.
Cuối cùng, nếu có một câu chuyện thường bị bỏ qua bất chấp sự đưa tin rộng
rãi của giới truyền thông về Israel, thì đó chính là những số liệu kinh tế chủ
chốt thể hiện rằng Israel là đại diện cho sự tập trung cao độ của ý chí cách
tân và tinh thần khởi nghiệp của nhân loại đương đại.
Cuốn sách là nỗ lực của chúng tôi để giải thích hiện tượng trên - Hiện Tượng
Israel.



LỜI GIỚI THIỆU


“Nói hay đấy, nhưng anh định làm gì?”
- SHIMON PERES NÓI VỚI SHAI AGASSI Hai người người đàn ông tạo thành một cặp đôi kỳ lạ khi họ ngồi chờ trong
một dãy buồng sang trọng của khách sạn Sheraton Seehof trên núi Anpơ,
phần vắt ngang qua lãnh thổ Thụy Sỹ. Không đủ kiên nhẫn để xóa tan bầu
không khí căng thẳng bằng những câu tán gẫu; họ chỉ nhìn nhau đầy lo âu.
Người đàn ông lớn tuổi, có lẽ gấp đôi tuổi người thanh niên còn lại tỏ ra bình
tĩnh hơn. Ông không thuộc tuýp người dễ nản lòng.
Người thanh niên bộc lộ vẻ tự tin thường thấy ở một kẻ thông minh, song
việc liên tục bị từ chối bắt đầu thúc đẩy sự hoài nghi trong anh: Liệu anh có
đủ sức vực dậy ba ngành công nghiệp khổng lồ? Anh thật sự lo lắng cho
buổi họp kế tiếp.
Không hiểu vì sao người đàn ông lớn tuổi lại chấp nhận mạo hiểm với cái
giá là nguy cơ bị mất danh dự. Vì ông chính là người Israel nổi tiếng nhất thế
giới, người đã hai lần giữ chức vụ thủ tướng và từng đoạt giải Nobel Hòa
bình. Ở tuổi 83, Shimon Peres chắc chắn không cần thêm cuộc phiêu lưu nào
nữa.
Để có được cuộc gặp gỡ này cũng đã là một thử thách lớn. Shimon Peres
được xem như cây đại thụ trên Diễn đàn Kinh tế Thế giới Davos được tổ
chức hàng năm. Đối với cánh truyền thông, việc chờ xem nhà lãnh đạo Ả-rập
nào sẽ bắt tay Shimon Peres cũng là nguồn tin dự đoán những gì đang thật sự
diễn ra đằng sau một sự kiện được ngụy trang bằng vỏ bọc hội thảo kinh tế.
Shimon Peres là một trong những nhà lãnh đạo nổi tiếng mà Giám đốc điều
hành (Chief Executive Oficer - CEO) của các tập đoàn lớn trên thế giới đều
muốn gặp.
Vì thế, khi Peres đưa ra lời mời gặp gỡ CEO của năm nhà sản xuất xe hơi
lớn nhất thế giới, nghĩa là ông thật sự muốn gặp họ. Nhưng đó là đầu năm

2007 - khi cuộc khủng hoảng kinh tế thế giới dường như vẫn còn rất xa vời,
và các lãnh đạo ngành công nghiệp xe hơi này vẫn chưa cảm nhận được sức
ép mà họ sẽ phải trải qua chỉ một năm sau đó. Và ba ông lớn trong ngành
công nghiệp ôtô Mỹ là General Motors, Ford và Chrysler đã không đáp lại
lời mời của Shimon Peres.
Chỉ một nhà lãnh đạo được mời xuất hiện, song ông ta lại dành toàn bộ 25
phút đầu của cuộc nói chuyện để chứng minh ý tưởng của Peres là bất khả
thi. Nhân vật này không buồn lắng nghe kế hoạch của Thủ tướng Israel về
một thế giới chỉ sử dụng phương tiện chạy bằng điện, và giả sử có nghe
chăng nữa, ông ta cũng không bao giờ nghĩ đến việc giới thiệu nó ở một
quốc gia “tí hon” như Israel.
“Nghe này, tôi đã đọc các tài liệu của Shai (Agassi) rồi”, vị lãnh đạo nói với
Peres, ám chỉ những bạch thư gửi kèm thư mời trước đó, “cậu ta thực sự
đang hoang tưởng. Làm gì có loại xe chạy được bằng điện. Chúng tôi đã thử
nghiệm rồi, nhưng không thành công”. Ông ta tiếp tục khẳng định loại xe
hybrid mới là giải pháp thực tế nhất.
Shai Agassi chính là người thanh niên trẻ tuổi bên cạnh Shimon Peres. Tại
thời điểm đó, anh đang là CEO của SAP (Đức), công ty sản xuất phần mềm
cho doanh nghiệp lớn nhất thế giới. Anh gia nhập SAP năm 2000, sau khi
doanh nghiệp này mua lại công ty anh mới thành lập, TopTier Software, với
giá 400 triệu đô-la Mỹ (USD). Vụ chuyển nhượng này chứng minh một thực
tế rằng mặc dù bong bóng công nghệ đã vỡ thì trước đó một số công ty của
Israel vẫn thu được lợi nhuận.
Agassi thành lập TopTier khi anh chỉ mới 24 tuổi. Mười lăm năm sau, anh
lãnh đạo hai công ty con của SAP, trở thành nhà lãnh đạo trẻ tuổi nhất và là
người duy nhất không mang quốc tịch Đức đứng vào hàng ngũ ban giám đốc
SAP và còn nằm trong danh sách đề cử chức vụ CEO. Dù để mất chức vụ
này ở tuổi 39, anh vẫn tự tin sẽ đến ngày nó là của a
Thế mà giờ đây, Agassi, cùng vị Tổng thống kế nhiệm của Israel là Shimon
Peres, đang phải cố gắng giảng giải cho một lãnh đạo ngành ôtô về tương lai
của ngành công nghiệp sản xuất xe hơi. Lúc này, thậm chí ngay cả Agassi
cũng bắt đầu hoài nghi toàn bộ ý tưởng của mình là vô lý, đặc biệt khi nó
hoàn toàn mang tính lý thuyết.

Tại Diễn đàn Doanh nhân trẻ diễn ra hai năm trước, sự kiện mà Agassi gọi là
“Baby Davos”, anh đã bị thuyết phục bởi suy nghĩ phải tìm cách biến thế
giới trở nên tốt đẹp hơn cho đến năm 2030. Phần lớn đại biểu tham dự đều
cho rằng doanh nghiệp của họ cần cải tiến chiến lược kinh doanh, riêng
Agassi lại trình bày một ý tưởng tham vọng đến nỗi ai cũng nghĩ rằng anh
quá ngây thơ: “Tôi nghĩ rằng điều quan trọng nhất cần làm là tìm cách chấm
dứt sự phụ thuộc vào dầu mỏ”, anh nói.
Agassi tin rằng chỉ cần một quốc gia không cần đến dầu mỏ, cả thế giới sẽ
học theo. Và điều đầu tiên là phải có những chiếc xe hơi không chạy bằng
xăng.
Nhưng nếu chỉ ý tưởng này thôi thì vẫn chưa phải là cái nhìn sâu sắc mang
tính cách mạng.
Agassi đã nghiên cứu những công nghệ tiên tiến như tế bào năng lượng
hydro để mang lại động năng cho xe, song chúng đều quá xa vời, ít nhất phải
10 năm nữa mới thực hiện được. Vì thế Agassi quyết định chỉ tập trung vào
công nghệ dễ chế tạo nhất: Xe chạy bằng ắc quy sạc. Trong quá khứ ý tưởng
này đã từng bị loại bỏ do còn nhiều hạn chế và quá tốn kém, nhưng Agassi
tin rằng anh có giải pháp làm cho xe điện không chỉ trở nên khả thi mà còn
phù hợp với người sử dụng. Nếu xe điện cũng mạnh mẽ như xe hơi chạy
bằng xăng thì ai lại không muốn có một chiếc?
Hiểm họa chiến tranh thường trực đã khiến người Israel - với dân số chỉ
chiếm 1/1.000 tổng dân số thế giới, luôn có thái độ nghi ngờ đối với những
lời giải thích thông thường. Nếu bản chất của người Israel, như Peres nói với
chúng tôi sau này - là “không bao giờ biết thỏa mãn” - thì Agassi chính là đại
diện tiêu biểu của quốc gia này.
Nhưng nếu không có Peres thì có thể Agassi cũng không đủ can đảm theo
đuổi ý tưởng của anh đến cùng. Sau khi nghe Agassi thuyết phục về việc
chấm dứt sự lệ thuộc vào dầu mỏ, Peres đã gọi cho Agassi và hỏi: “Nói hay
đấy, nhưng anh định làm gì?”
Cho đến tận lúc đó, Agassi nói, anh “chỉ đơn thuần là đang giải một câu đố”
- đó vẫn chỉ là lý thuyết trên giấy. Nhưng rồi chính Peres đã đặt vấn đề với
Agassi theo cách rõ ràng nhất: “C thật sự làm được điều này không? Còn gì
quan trọng hơn việc chấm dứt sự lệ thuộc vào dầu mỏ? Ai sẽ thực hiện điều

này nếu không phải là cậu?” Và cuối cùng, Peres kết thúc bằng câu hỏi: “Tôi
sẽ giúp được gì cho cậu?”
Peres không nói suông. Sau Giáng sinh năm 2006, ông đã lôi Agassi vào cơn
lốc 50 cuộc gặp gỡ với nhóm các nhà lãnh đạo của chính phủ và ngành công
nghiệp hàng đầu Israel, bao gồm cả Thủ tướng. Agassi thổ lộ: “Cứ mỗi sáng,
tôi có mặt trong văn phòng của Peres, tóm tắt lại nội dung cuộc họp hôm
trước, và ông ấy gọi điện để sắp xếp các cuộc gặp gỡ cho ngày hôm sau. Nếu
không có Peres, có thể tôi đã không có cơ hội tiếp xúc và trao đổi với những
nhân vật đó.”
Peres gửi thư đến năm nhà sản xuất xe hơi lớn nhất thế giới, kèm theo tài
liệu trình bày của Agassi. Đây chính là lý do Peres và Agassi căng thẳng
ngồi chờ trong phòng khách sạn sang trọng ở Thụy Sỹ, đây gần như là cơ hội
cuối cùng của bộ đôi này.
“Cho đến buổi gặp gỡ đầu tiên, Peres cũng mới chỉ nghe một đống khái niệm
từ tôi - một người có chuyên môn trong lĩnh vực phần mềm máy tính. Tôi
biết được những gì? Ông ấy đã chấp nhận mạo hiểm vì tôi”.
Những cuộc gặp mặt Davos là dịp đầu tiên để Peres đích thân đánh giá ý
tưởng đối với những người thật sự làm trong ngành công nghiệp ôtô thế giới.
Và vị lãnh đạo đầu tiên mà họ gặp không những đã dập tắt ý tưởng đó mà
còn dành phần lớn thời gian ra sức thuyết phục Peres và Agassi từ bỏ tham
vọng của họ. Agassi đã rất xấu hổ: “Tôi đã làm vị chính khách quốc tế đó
hoàn toàn bẽ mặt bằng cách nhìn ông ta như thể ông ấy không hiểu mình
đang nói gì.”
Nhưng buổi hẹn tiếp theo của họ sắp bắt đầu. Carlos Ghosn, CEO của
Renault-Nissan nổi danh trong giới kinh doanh thế giới như một nghệ sĩ thay
đổi hàng đầu. Sinh ra tại Brazil nhưng bố mẹ là người Lebanon, Ghosn rất
nổi tiếng ở Nhật khi ông điều hành Nissan, khi đó đang thua lỗ nặng nề và
giúp tập đoàn này thu về lợi nhuận chỉ sau hai năm. Người Nhật biết ơn
Ghosn và đáp lễ bằng bộ truyện tranh được phóng tác dựa trên cuộc đời thật
của ông.
Peres bắt đầu bằng giọng nói nhẹ đến mức Ghosn nghe không rõ, nhưng
Agassi lại rất kinh ngạc. Sau khi hứng chịu màn chỉ trích từ cuộc họp hôm
trước, Agassi ngỡ Peres sẽ nói điều gì đó đại loại như “Shai Agassi có một ý

tưởng đầy tham vọng về xe điện. Tôi sẽ để cậu ấy trình bày, và ông có thể
cho cậu ấy biết ý kiến của mình”. Nhưng thay vì “lui về”, Peres bỗng trở nên
hăng hái hơn khi thuyết phục và thái độ cũng mạnh mẽ hơn.
“Thời của dầu đã qua, người ta vẫn khai thác dầu nhưng không thật sự cần
nó nữa”. Quan trọng hơn, Peres nhấn mạnh với Ghosn, dầu là thứ đang nuôi
dưỡng chủ nghĩa khủng bố và sự bất ổn. “Chúng ta không cần đến lá chắn
phòng thủ tên lửa Katyusha”, ông chỉ ra, “nếu tìm được cách cắt đứt nguồn
viện trợ cho chúng ở chốt chặn đầu tiên”.
Rồi Peres chủ động ngăn chặn mọi tranh cãi bằng cách khẳng định những
công nghệ thay thế vẫn chưa ra đời. Ông biết các đại gia xe hơi trên thế giới
đang thử nghiệm một loạt các giải pháp mới như xe hybrid, xe hybrid plugin và xe điện nhỏ - nhưng không công nghệ nào trong số này hứa hẹn mở ra
kỷ nguyên mới cho ngành vận tải.
Chỉ năm phút sau khi Peres bắt đầu trình bày, Ghosn ngắt lời: “Ông Peres,
tôi đã đọc tài liệu của Shai rồi.” - Peres và Agassi cố không nhăn mặt, nhưng
cả hai đều cảm thấy buổi gặp mặt sắp đi đúng hướng. Ghosn nói: “Cậu ta
hoàn toàn đúng. Chúng ta có cùng ý nghĩ. Tương lai phải là điện. Chúng tôi
có xe hơi rồi, và cả ắc quy nữa.”
Peres gần như không nói nên lời. Chỉ vài phút trước, ông và Agassi đã hứng
chịu màn thuyết giáo say sưa vì sao xe điện là thứ vô dụng, và xe hybrid là
giải pháp tốt hơn. Nhưng cả Peres và Agassi đều biết rõ xe hybrid đồng
nghĩa với ngõ cụt. Làm sao một phương tiện lại có thể cùng lúc trang bị hai
nguồn năng lượng riêng biệt? Hiện giá xe hybrid rất đắt, trong khi chỉ tiết
kiệm được 20% năng lượng so với các loại xe thông thường. Họ không thể
đưa một quốc gia thoát khỏi tình trạng lệ thuộc vào dầu bằng loại công nghệ
này.
Theo quan điểm của Peres và Agassi, dùng hybrid không khác gì việc chữa
vết thương do đạn súng trường gây ra bằng băng cá nhân cả.
Chưa bao giờ họ nghe những điều này từ một nhà lãnh đạo trong ngành công
nghiệp ô tô. Vì thế, Peres đã buột miệng hỏi Ghosn: “Vậy ông nghĩ gì về xe
hybrid?”
“Tôi thấy chúng không có ý nghĩa gì hết. Xe hybrid giống như nàng tiên cá

vậy: Khi bạn muốn con cá thì bạn nhận được người phụ nữ, khi bạn muốn
người phụ nữ thì bạn lại nhận được con cá” - Ghosn trả lời một cách đầy tự
tin. Tràng cười sau đó của Peres và Agassi vừa chân thành, vừa bộc lộ cảm
giác nhẹ nhõm. Liệu họ đã tìm thấy một đối tác thật sự phù hợp với tầm nhìn
của mình?
Bây giờ lại đến lượt Ghosn lo lắng. Dù là người lạc quan, nhưng những trở
ngại cơ bản của xe điện vẫn còn đó: Ắc quy có giá quá cao; quãng đường di
chuyển chưa bằng 1/2 xe chạy xăng; thời gian sạc thì l
Giá quá cao trong khi mức độ tiện dụng gần như bằng không, xe “sạch”,
không khói vẫn chỉ là một ngách rất nhỏ trên thị trường.
Đáp lại, Peres nói ông cũng từng có những hoài nghi tương tự cho đến khi
gặp Agassi. Câu nói này là tín hiệu gợi ý cho Agassi giải thích cách thức giải
quyết những khó khăn trở ngại này bằng công nghệ hiện có, chứ không phải
những phép màu năng lượng phải mất hàng thập kỷ nữa mới xuất hiện. Lúc
này, sự chú ý của Ghosn đã chuyển từ Peres sang Agassi.
Ý tưởng của Agassi vừa hợp lý vừa đơn giản: Xe điện đắt tiền chỉ vì ắc quy
của chúng có giá quá cao. Bán chiếc xe được trang bị ắc quy cũng giống như
bán xe với lượng xăng đủ dùng trong vài năm. Nhưng khi tính toán chi phí,
xe điện thật ra lại rẻ hơn rất nhiều - trung bình mỗi dặm chỉ tốn 7 xu (đã bao
gồm ắc quy và điện sạc) so với 10 xu cho mỗi dặm chạy bằng xăng khoảng
2,5 USD/gallon. Nếu giá xăng dầu tăng lên 4 USD/gallon, thì khoảng cách
chi phí này lại càng khổng lồ.
Hãy tưởng tượng, bạn không mất tiền mua ắc quy - như một loại nhiên liệu khi mua xe, thay vào đó chi phí cho ắc quy sẽ được phân bổ cho suốt quá
trình sử dụng xe. Do đó, xe điện sẽ rẻ như xe chạy bằng xăng, và chi phí sạc
ắc quy chắc chắn sẽ rẻ hơn xăng dầu.
Về lâu về dài, lợi thế về chi phí điện chắc chắn sẽ tăng khi ắc quy ngày càng
rẻ hơn.
Vượt qua rào cản giá cả là bước đột phá lớn nhất, nhưng như thế vẫn chưa
đủ để xe điện trở thành “Xe hơi 2.0”, như Agassi nói, thay thế hoàn toàn mô
hình giao thông từng được Henry Ford phát minh cách đây hơn một thế kỷ.
Xe truyền thống có thể đi được 300 dặm chỉ với 5 phút tiếp nhiên liệu,

Ghosn tự hỏi, liệu xe điện có thể cạnh tranh được không?
Giải pháp của Agassi là cơ sở hạ tầng: Hàng ngàn bãi đậu xe được liên kết
thành mạng lưới, xây dựng các trạm thay ắc quy dọc đường và điều phối
toàn bộ các trạm này bằng “mạng lưới thông minh”. Trong hầu hết các
trường hợp, chỉ cần sạc ắc quy cho xe tại nhà và chỗ làm là đủ để phương
tiện hoạt động cả ngày.
Những ai có nhu cầu di chuyển đường dài có thể thay ắc quy tại các trạm đổi
dọc đường, tương tự việc đổ xăng/dầu truyền thống. Agassi đã mời một vị
tướng Israel về hưu, có kinh nghiệm quản lý hậu cần phức tạp đảm nhiệm
chức CEO công ty địa phương, có trách nhiệm quy hoạch hệ thống đường
dây và mạng lưới sạc điện/đỗ xe trên c
Điểm then chốt trong mô hình này là khách hàng sở hữu xe, còn doanh
nghiệp của Agassi, Better Place, sẽ sở hữu ắc quy cho chiếc xe của khách
hàng.
“Nó hoạt động thế này”, Agassi bắt đầu nói kỹ hơn, “giống như điện thoại di
động vậy. Bạn đến nhà cung cấp. Nếu muốn, bạn có thể trả tiền một lần duy
nhất để sở hữu thiết bị và không cần cam kết gì. Nhưng thường thì ai cũng sẽ
ký hợp đồng từ hai tới ba năm. Đổi lạ...